PRAWA PACJENTA.

Minister Zdrowia i Opieki Spolecznej dnia 11 grudnia 1998 r. przekazal do publicznej informacji Karte Praw Pacjenta. Podstawe praw pacjenta stanowi konstytucja, gwarantujaca kazdemu prawo do ochrony zycia i zdrowia, ochrony przed eksperymentami medycznymi, wolnosci i nietykalnosci osobistej oraz równego dostepu do swiadczen medycznych opieki zdrowotnej finansowanej ze srodków publicznych. Pozostale uprawnienia wynikaja z ustawy z dn. 30.08.1991 r. o zakladach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 z pózn. zm.), która po nowelizacji w 1997 r. uporzadkowala rozproszone dotad po wielu aktach prawnych prawa pacjenta. Prawa te wynikaja z przepisów nakladajacych okreslone obowiazki na rózne podmioty bedace uczestnikami udzielanych swiadczen zdrowotnych, stad nie zawsze sa pacjentowi znane.
PRAWEM PACJENTA - jest uprawnienie przyslugujace w równym stopniu kazdemu z tytulu korzystania ze swiadczen zdrowotnych.

KARTA PRAW PACJENTA. - PATIENT’S RIGH’T

Podstawowe unormowania prawne wynikajace z ustawy zasadniczej Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), okreslone w ustawach:
• Z dnia 30.08.1991 r. o zakladach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 , z 1992 r. Nr 62, poz. 315, z 1994 r. Nr 121, poz. 591, z 1995 r. Nr 138, poz. 682, z 1996 r. Nr 24, poz. 110, z 1997 r. Nr 104, poz. 661, Nr 121, poz. 769 i Nr 158, poz. 1041 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756),
• Z dnia 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ( Dz. U. Nr 111, poz. 535, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 113, poz. 731),
• Z dnia 26.10.1995 r. o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narzadów ( Dz. U. Nr 138, poz. 682),
• Z dnia 5.07.1996 r. o zawodach pielegniarki i poloznej (Dz. U. Nr 91, poz. 410 oraz z 1998 r. nr 106, poz. 668),
• Z dnia 5.12.1996 r. o zawodzie lekarza (Dz. U. Nr 28, poz. 28 i Nr 88, poz. 554 oraz z 1998 r. Nr 106,poz. 668).
• Z dnia 27.08.2004 r. o swiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze srodków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z 27.09.2004 r.).
• Z dnia 6.02.1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z pózn. zm.)
• Z dnia 18.07.1998 r. o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 756 z pózn. zm.)
• Z dnia 20.06.1997 r. o zmianie ustawy o zakladach opieki zdrowotnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 661 z pózn. zm.)
• Z dnia 7.01.1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie plodu ludzkiego i warunkach dopuszczalnosci przerywania ciazy (Dz. U. Nr 17, poz. 78 z pózn. zm.)
• Z dnia 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, poz. 883.)
• Z dnia 17.05.1989 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 30, poz. 158 z pózn. zm.)
• Z dnia 19.04.1991 r. o samorzadzie pielegniarek i poloznych (Dz. U. Nr 41, poz. 178).
• Z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pózn. zm.)
• Z dnia 6.06.1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z pózn. zm.)
 

Ponadto:
• Kodeks Etyki Lekarskiej z 1993 r. - obowiazujacy dla srodowiska lekarskiego; zawiera m.in. przyrzeczenie lekarskie, zasady postepowania lekarza wobec pacjenta
• Kodeks Etyki Pielegniarek i Poloznych z dn. 4.12.1995 r.
• „Konwencja o prawach czlowieka i biomedycynie” z 1997 r. - okresla zasady gwarantujace prawa czlowieka wobec problemów wynikajacych z zastosowania biologii i medycyny.
 

Prawa pacjenta wynikajace z bezposredniego stosowania przepisów Konstytucji:
1 Kazdy ma prawo do ochrony zdrowia - art. 68 ust. 1
2 Kazdy obywatel ma prawo do równego dostepu do swiadczen opieki zdrowotnej finansowanych ze srodków publicznych, na warunkach i w zakresie okreslonych w ustawie - art. 68 ust. 2
 

Prawa pacjenta w zakladzie opieki zdrowotnej, o których stanowi ustawa o zakladach opieki zdrowotnej z 1991 r.
1 Pacjent zglaszajacy sie do zakladu opieki zdrowotnej ma prawo do natychmiastowego udzielenia mu swiadczen zdrowotnych ze wzgledu na zagrozenie zycia lub zdrowia, niezaleznie od okolicznosci - art. 7
2 Pacjent w zakladzie opieki zdrowotnej ma prawo do:
• swiadczen zdrowotnych odpowiadajacych wymaganiom wiedzy medycznej, a w sytuacji ograniczonych mozliwosci udzielenia odpowiednich swiadczen do korzystania z rzetelnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalajacej kolejnosc dostepu do swiadczen - art. 19 ust. 1 , pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 26,
• udzielania mu swiadczen zdrowotnych przez osoby uprawnione do ich udzielania, w pomieszczeniach i przy zastosowaniu urzadzen odpowiadajacych okreslonym wymaganiom fachowym i sanitarnym - art. 9 ust. 1 i art. 10,
• informacji o swoim stanie zdrowia - art. 19 ust. 1 pkt 2,
• wyrazenia zgody albo odmowy na udzielenie mu okreslonych swiadczen zdrowotnych, po uzyskaniu odpowiedniej informacji - art. 19 ust. 1 pkt 3,
• intymnosci i poszanowania godnosci w czasie udzielania swiadczen zdrowotnych - art. 19 ust. 1 pkt 4,
• udostepniania mu dokumentacji medycznej lub wskazania innej osoby, której dokumentacja ta ma byc udostepniana - art. 18 ust. 3 pkt 1,
• zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej dotyczacej jego osoby - art. 18 ust. 2,
• dostepu do informacji o prawach pacjenta - art. 19 ust. 6.

a ponadto, w zakladzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób wymagajacych calodobowych lub calodziennych swiadczen zdrowotnych np. w szpitalu, sanatorium, zakladzie leczniczo - opiekunczym, pacjent przyjety do tego zakladu ma prawo do zapewnienia mu:
• srodków farmaceutycznych i materialów medycznych - art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 26,
pomieszczenia i wyzywienia odpowiedniego do stanu zdrowia - art. 20 ust. 1 pkt 3 i art. 26,
opieki duszpasterskiej - art. 19 ust. 3 pkt 3,
• dodatkowej opieki pielegnacyjnej sprawowanej przez osobe bliska lub inna osobe wskazana przez siebie - art. 19 ust. 3 pkt 1,
• kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z osobami z zewnatrz - art. 19 ust. 3 pkt 2,
• wskazania osoby lub instytucji, która zaklad opieki zdrowotnej obowiazany jest powiadomic o pogorszeniu sie stanu zdrowia pacjenta powodujacego zagrozenie zycia albo w razie jego smierci - art. 20 ust. 2 i art. 26,
• wypisania z zakladu opieki zdrowotnej na wlasne zadanie i uzyskania od lekarza informacji o mozliwych nastepstwach zaprzestania leczenia w tym zakladzie - art. 22 ust. 1 i 3 oraz art. 26,
• udzielenia mu niezbednej pomocy i przewiezienia go do innego szpitala, w sytuacji gdy pomimo decyzji uprawnionego lekarza o potrzebie niezwlocznego przyjecia do szpitala nie moze byc do tego szpitala przyjety - art. 21.
• wyrazenia zgody albo odmowy na umieszczenie go w tym zakladzie opieki zdrowotnej - art. 21 ust. 1 i art. 26.
3 Pacjent ma prawo do swiadczen zdrowotnych pogotowia ratunkowego w razie wypadku, urazu, porodu, naglego zachorowania lub naglego pogorszenia stanu zdrowia powodujacego zagrozenie zycia - art. 28
 

Prawa pacjenta okreslone w ustawie o zawodzie lekarza z 1996 r.

Pacjent ma prawo do:
1 udzielenia mu swiadczen zdrowotnych przez lekarza, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostepnymi lekarzowi metodami i srodkami zapobiegania, rozpoznawania leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z nalezyta starannoscia - art. 4,
2 uzyskania od lekarza pomocy lekarskiej w kazdym przypadku, gdy zwloka w jej udzieleniu moglaby spowodowac niebezpieczenstwo utraty zycia, ciezkiego uszkodzenia ciala lub ciezkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach nie cierpiacych zwloki - art. 30,
3 uzyskania od lekarza przystepnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz mozliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dajacych sie przewidziec w nastepstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu - art. 31 ust. 1,
4 zazadania od lekarza informacji o swoim stanie zdrowia i o rokowaniu wówczas, gdy sadzi, ze lekarz ogranicza mu informacje z uwagi na jego dobro - art. 31 ust. 4,
5 decydowania o osobach, którym lekarz moze udzielac informacji, o których mowa w pkt 3 art. 31 ust.2,
6 wyrazenia zadania aby lekarz nie udzielal mu informacji, o których mowa w pkt 3 art. 31 ust. 3,
7 nie wyrazenia zgody na przeprowadzenie przez lekarza badania lub udzielenia mu innego swiadczenia zdrowotnego - art. 32 ust. 1,
8 wyrazenia zgody albo odmowy na wykonanie mu zabiegu operacyjnego albo zastosowania wobec niego metody leczenia lub diagnostyki stwarzajacej podwyzszone ryzyko; w celu podjecia przez pacjenta decyzji lekarz musi udzielic mu informacji, o której mowa w pkt 3 art. 34 ust. 1 i 2,
9 uzyskania od lekarza informacji jezeli w trakcie wykonywania zabiegu, badz stosowania okreslonej metody leczenia lub diagnostyki, w zwiazku z wystapieniem okolicznosci stanowiacych zagrozenie dla zycia lub zdrowia pacjenta, lekarz dokonal zmian w ich zakresie - art. 35 ust. 2,
10 poszanowania przez lekarza jego intymnosci i godnosci osobistej - art. 36 ust. 1,
11 wyrazania zgody albo odmowy na uczestniczenie przy udzielaniu mu swiadczen zdrowotnych osób innych niz personel medyczny niezbedny ze wzgledu na rodzaj swiadczen - art. 36 ust. 1 i 2,
12 wnioskowania do lekarza o zasiegniecie przez niego opinii wlasciwego lekarza specjalisty lub zorganizowania konsylium lekarskiego - art. 37,
13 dostatecznie wczesniejszego uprzedzenia go przez lekarza o zamiarze odstapienia od jego leczenia i wskazania mu realnych mozliwosci uzyskania okreslonego swiadczenia zdrowotnego u innego lekarza lub w zakladzie opieki zdrowotnej - art. 38 ust. 2,
14 zachowania w tajemnicy informacji zwiazanych z nim a uzyskanych przez lekarza w zwiazku z wykonywaniem zawodu - art. 40 ust. 1,
15 uzyskania od lekarza informacji o niekorzystnych dla niego skutkach, w przypadku wyrazenia zgody na ujawnienie dotyczacych go informacji bedacych w posiadaniu lekarza - art. 40 ust. 2 pkt 4,
16 wyrazania zgody lub odmowy na podawanie przez lekarza do publicznej wiadomosci danych umozliwiajacych identyfikacje pacjenta - art. 40 ust. 4,
a ponadto pacjent, który ma byc poddany eksperymentowi medycznemu ma prawo do:
1 wyrazenia zgody lub odmowy na udzial w eksperymencie medycznym po uprzednim poinformowaniu go przez lekarza o celach, sposobach i warunkach przeprowadzenia eksperymentu, spodziewanych korzysciach leczniczych lub poznawczych, ryzyku oraz o mozliwosciach cofniecia zgody i odstapienia od udzialu w eksperymencie w kazdym jego stadium - art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 1,
2 poinformowania go przez lekarza o niebezpieczenstwie dla zdrowia i zycia jakie moze spowodowac natychmiastowe przerwanie eksperymentu - art. 24 ust. 2,
3 cofniecia zgody na eksperyment medyczny w kazdym stadium eksperymentu - art. 27 ust. 1.
 

Prawa pacjenta okreslone w ustawie o zawodzie pielegniarki i poloznej z 1996 r.
 

Pacjent ma prawo do:
1 udzielania mu swiadczen zdrowotnych przez pielegniarke, polozna, posiadajaca prawo wykonywania zawodu, zgodnie z aktualna wiedza medyczna, dostepnymi jej metodami i osrodkami, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz ze szczególna starannoscia - art. 18,
2 udzielenia mu pomocy przez pielegniarke, polozna, zgodnie z posiadanymi przez nia kwalifikacjami, w kazdym przypadku niebezpieczenstwa utraty przez niego zycia lub powaznego uszczerbku na jego zdrowiu - art. 19,
3 uzyskania od pielegniarki, poloznej informacji o jego prawach - art. 20 ust. 1,
4 uzyskania od pielegniarki, poloznej informacji o swoim stanie zdrowia, w zakresie zwiazanym ze sprawowana przez pielegniarke, polozna, opieka pielegnacyjna - art. 20 ust. 2,
5 zachowania w tajemnicy informacji zwiazanych z nim, a uzyskanych przez pielegniarke, polozna w zwiazku z wykonywaniem zawodu - art. 21 ust. 1,
6 wyrazania zgody lub odmowy na podawanie przez pielegniarke, polozna do publicznej wiadomosci danych umozliwiajacych identyfikacje pacjenta - art. 21 ust. 4

Prawa pacjenta okreslone w ustawie o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narzadów z 26.10.1995 r.
 

Pacjent ma prawo do:
1 wyrazenia i cofniecia w kazdym czasie sprzeciwu na pobranie po jego smierci komórek, tkanek i narzadów - art. 4 i art. 5 ust. 1- 4,
2 dobrowolnego wyrazenia przed lekarzem zgody na pobranie od niego za zycia komórek, tkanek lub narzadów w celu ich przeszczepienia okreslonemu biorcy, jezeli ma pelna zdolnosc do czynnosci prawnych - art. 9 ust. 1 pkt 7,
3 ochrony danych osobowych dotyczacych dawcy/biorcy przeszczepu i objecia ich tajemnica - art. 12 ust. 1,
pacjent majacy byc biorca ma prawo do umieszczenia go na liscie osób oczekujacych na przeszczepienie komórek, tkanek i narzadów i byc wybrany jak biorca w oparciu o kryteria medyczne - art. 13
W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta, mozna mówic o naruszeniu jego dóbr osobistych. Pacjent moze wówczas wystapic do sadu z roszczeniem o przyznanie zadoscuczynienia pienieznego za doznana krzywde lub zasadzenie odpowiedniej kwoty na wskazany przez niego cel spoleczny - art. 448 Kodeksu Cywilnego.